ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ್ರೆ?

ಕಾನೂನು ಜಾಗೃತಿ • ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ

ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೇ ಅಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವೇನು?

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ  |  ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತನಿಖಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು

ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಅಧಿಕಾರ ದುರ್ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧವೂ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯೂ ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳು: (ಇದು ಕೇವಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಿದೆ)

ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳು

• ಆಂತರಿಕ ತನಿಖೆ (Internal Inquiry): ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲೇ ಆಂತರಿಕ ವಿಭಾಗ ಅಥವಾ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
• ಅಮಾನತು ಮತ್ತು ಇಲಾಖಾ ವಿಚಾರಣೆ: ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಾಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲ ಇಲಾಖೆಗೆ ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸುವುದು (Repatriation): ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜನೆ (Deputation) ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ರಮ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅವರನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಿ, ಅವರ ಮೂಲ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ: ಲಂಚ ಸ್ವೀಕಾರ ಅಥವಾ ಹಣ ದುರ್ಬಳಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (Prevention of Corruption Act) ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯಡಿ (BNS) ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ (FIR) ದಾಖಲಿಸಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ದಳ (SIT): ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಯನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ಹಗರಣಗಳಿದ್ದರೆ (ಹಿಂದೆ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಸುಲಿಗೆ ಪ್ರಕರಣದಂತೆ), ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ದಳವನ್ನು (SIT) ರಚಿಸಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?

• ನೇರವಾಗಿ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರಿಗೆ ದೂರು: ಅಕ್ರಮವೆಸಗಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನೇರವಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರು ಅಥವಾ ಉಪಲೋಕಾಯುಕ್ತರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
• ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ: ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದಲೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ದಾಖಲೆ ಸಮೇತ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ (Writ Petition) ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖೆಗೆ ಕೋರಬಹುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• "ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಅಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದಾಗ, ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ನೀಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿಸಿಲ್‌ಬ್ಲೋವರ್‌ಗಳಿಗೆ (Whistleblowers) ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಖಚಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆಯೇ?"