ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ | Reserved Forest : ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡಬಹುದೇ?

📌 Reserved Forest | ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಬಿಜಿ ರಾಮ್‌ ಜಿ ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಒಂದು ನೋಟ

1. ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ| Reserved Forest ಎಂದರೇನು?

ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೨೭ (Indian Forest Act, 1927) ಅಥವಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಅರಣ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೬೩ ರ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿ, ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧ: ಇಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶ, ಮರ ಕಡಿಯುವುದು, ಕೃಷಿ, ಜಾನುವಾರು ಮೇಯಿಸುವುದು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ: ಈ ಜಮೀನಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಉಪ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ (DCF) ಮತ್ತು ವಲಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ (RFO) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

2. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಮಗಾರಿ (ಉದಾ: ರಸ್ತೆ, ಕಟ್ಟಡ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು) ಮಾಡಬಹುದೇ?

ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

1. ಅರಣ್ಯ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸಂವರ್ಧನೆ) ಕಾಯ್ದೆ (Forest Conservation Act): ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯೇತರ (Non-Forestry) ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಪೂರ್ವಾನುಮೋದನೆ ಕಡ್ಡಾಯ.

2. ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮಿತಿ: ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಕಂದಾಯ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ. ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಜೆಸಿಬಿ ಬಳಸುವುದು, ರಸ್ತೆ ಡಾಂಬರೀಕರಣ/ಕಾಂಕ್ರೀಟಿಕರಣ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅರಣ್ಯ ಅಪರಾಧ (Forest Offence) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

3. ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಸಲು ಇರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾರ್ಗಗಳು

ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಒಳಗಿರುವ ಜನವಸತಿಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಸಬೇಕಾದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು:

• ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರಾಕ್ಷೇಪಣಾ ಪತ್ರ (NOC & Stage Clearance): ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್, ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿ, ರಸ್ತೆ ದುರಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪಂಚಾಯಿತಿಯು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಪರಿವೇಷ್’ (PARIVESH) ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕು.

• ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೦೬ (FRA - Forest Rights Act): ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಲಂ ೩(೨) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಾದ ಶಾಲೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಅಂಗನವಾಡಿ, ರಸ್ತೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ವರೆಗಿನ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

• ಜಂಟಿ ಅರಣ್ಯ ಯೋಜನೆ / ಗ್ರಾಮ ಅರಣ್ಯ ಸಮಿತಿ (JFMC / VFC): ಅರಣ್ಯೀಕರಣ, ಮಣ್ಣು-ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಣೆ (ಚೆಕ್‌ಡ್ಯಾಂ, ಕಂದಕ ನಿರ್ಮಾಣ) ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಅರಣ್ಯ ಸಮಿತಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

4. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು-ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ.

ಜಿಲ್ಲೆ	ಪ್ರಮುಖ ಅರಣ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು
1. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ (ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರಣ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ)	ಜೋಯಿಡಾ (ಸುಪಾ), ದಾಂಡೇಲಿ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಸಿರಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಅಂಕೋಲಾ, ಕಾರವಾರ, ಕುಮಟಾ, ಹೊನ್ನಾವರ
2. ಶಿವಮೊಗ್ಗ	ಸಾಗರ, ಹೊಸನಗರ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ, ಸೊರಬ, ಶಿಕಾರಿಪುರ, ಭದ್ರಾವತಿ
3. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು	ಮೂಡಿಗೆರೆ, ಕೊಪ್ಪ, ಶೃಂಗೇರಿ, ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ (NR ಪುರ), ಕಳಸ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
4. ಕೊಡಗು	ಮಡಿಕೇರಿ, ವಿರಾಜಪೇಟೆ, ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ, ಪೊನ್ನಂಪೇಟೆ, ಕುಶಾಲನಗರ
5. ಚಾಮರಾಜನಗರ	ಹನೂರು (ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿ), ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ (ಬಂಡೀಪುರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ), ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ, ಚಾಮರಾಜನಗರ
6. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ	ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು, ಕಡಬ
7. ಉಡುಪಿ	ಕುಂದಾಪುರ, ಕಾರ್ಕಳ, ಬೈಂದೂರು, ಹೆಬ್ರಿ
8. ಬೆಳಗಾವಿ	ಖಾನಾಪುರ (ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ), ಬೈಲಹೊಂಗಲ
9. ಹಾಸನ	ಸಕಲೇಶಪುರ, ಆಲೂರು
10. ಮೈಸೂರು	ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ, ಸರಗೂರು, ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ, ಹುಣಸೂರು (ನಾಗರಹೊಳೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ)

5.ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಬಿಜಿ ರಾಮ್-ಜಿ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದೇ? 

• ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ: ವಿಬಿ-ಜಿ ರಾಮ್ ಜಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಯು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ. 
• ಜಂಟಿ ಅನುಷ್ಠಾನ: ಅರಣ್ಯ ಅಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು-ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ NOC ಅಥವಾ ಜಂಟಿ ಅರಣ್ಯ ಸಮಿತಿ (JFMC) ಮೂಲಕ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಂದುವರೆದು: ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ + ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ NOC | ಅನುಮೋದನೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ (ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರಣ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ)

• ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ: ಈ ಜಮೀನಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಉಪ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ (DCF) ಮತ್ತು ವಲಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ (RFO) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

• ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ + ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ NOC|ಅನುಮೋದನೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• "ಈ ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಗೊಂದಲ ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆಯೇ? ಕಾಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ, ಚರ್ಚಿಸೋಣ."